Milli kurtuluş tarihi (1838-1995) - III [Türkçe, İstanbul, ]
Milli kurtuluş tarihi (1838-1995) - II
Doğan Avcıoğlu
Tekin
Bu eser, alιşιmιş anlamda bir tarih kitabι degiidir. Tarih. genellikle geçmisin. yani ölünün incelenmesi demektir. «Milli Kurtuluş Tarihinde ise, bugün karşιkarşιya bulundugumuz ve yarιn karşιlaşabileceglmiz sorunlara yanιt aramιştir. Daha açιk bir deyişle, yeryüzünde ilk bağιmsιzlιk savaşιnι veren bir ülkenin milli kurtuluş hareketi, günümüzde ve gelecekte Türkiyemizi bekleyen sorunlor açιsιndan sorguya çekilmiştir. Bu niteliğiyle «Milli Kurtuluş Tarihi Kιbrιs olaylarι ve ABD silah amborgosuyla ortaya çιkan gelişmeleri, tarihsel derinliği içinde aydιnlatan kaynak eserdlr.
Birinci Kitap'ta ABO ve ingiltere, Türkiye'yi parca parca etmek. Anadolu'yu Rum ve Ermeni topragι yapmak için kesin kararlι olduklarι holde, Kurtuluş Şavaşι liderlerinin pekçoğunun kurtuluşu, Sovyetler Birliği'ne karşι liderlerinin pekçoğunun, ya da Amerikan mandasι olmakta görmeleri belgelerle açιklanmakta ve emperyalist Batι devletlerini, Tanzimot geleneğine uygun biçimde “koruyucu” ve “kurtarιcι» saymanιn, daha sonroki olumsuz iç ve dιş gelişlmelere nasιl damgasιnι vurduğu belirtllmektedir.
lkinci Kitap'ta, 1917 Rus Devrimi ile Türk Devrimi arasιndaki ilirşkiler, millici dιş politika ve Türkiye'de sol akιmlar üzerindeki etki açιsιndan incelenmekte. Rus Devrimi ve Komtinizm karşιsιnda Atatürk'ün ve lider kadronun tutumu tam bir açιklιğa kovuşturulmakta ve Yeni Turkiye'nin kan ve oteş çemberi içinde dιş politikasιnιn biçimlenişi anlatιlmaktadιr.
«Milli Kurtuluş Tarihi»nin ilk basιmιnda büyük hacimli tek cilt olan son bölümü, okuyuculardan gelen istek üzerine, bu kez iki kitapta toplanmιştιr. Üçüncü Kitap'ta milli kurtulş hareketinin sιnιfsal niteliği ve onu öteki kurtuluş hareketlerinden ayιran özellikleri ele alιnmakta. Varga'nιn «milli feodal aristakrasi» diye adlandιrdιğι Anadolu egemen sιnιflarιna ve bürokrasiye dayalι bir milli hareketin sιnιrlarι çizilmektedir.
Dördüncü Kitap'ta, Türkiye'deki iç gelişmeleri yönlendirme·açιsιndan dιş politikanιn önemi belirtildikten sonra, 1939 İngiliz ittifakι ile Atürk dönemindeki bloklor dιşι politikanιn terkedilişi ve bunun iç politikada doğurduğu sonuçlar ele olιnmaktadιr. Roosevelt ve Churchill, Kazablanka Konferansι'nda Çin'in Amerikan, Tiirkiye'nin ise İngiliz nüfuz bölgesi olduğunu kararlaştιrmιşlardιr. Durum, ilgililerce kabul edilmiş ve 1939'dan sonra dιş politikamιzιn belli başlι amacι, Turklye'nin kaderini ABD ve Büyük Britanya'ya bağlamaya yönelmiştir. Bu yöneliş, 1838 İngiliz Tlcaret Anlaşmasι ve 1839 Tanzimat Fermanι ile başlayan gelime çizgisi üzerindedir ve 1995'lerde Ortak Pazar'a tam üye olmoklo doruk noktasma uio9obllecektir.
İçindekiler
Üçüncü Bölüm
Sovvet Devrimi Karşιsında Türk Devrimi
I - Urnutsuzluk içinde gözler Batι'dan Dogu'ya çevriliyor
II - Milliyetçilerde sollaşma: Türkçülük, Halkçιlιk ve Köycülük
III - Enver Paşa ve İttihatçιlarιn Bolşevikliği
IV - Yeşil Ordu ve Çerkez Etem'in Bolşevikliği
V - Ankara ve Istanbul komünistleri
VI - Rusya'dan gelen komünizm: Mustafa Suphi
VII - Bolşeviklik suçlamalarι
VIII - Atatürk ve kormünizm
IX - Bolşevikler ile hükumetten hükurnete ilişkiler:
Atatürkçü dιş politika nedir?
I - Umutsuzluk İcinde Gözler Batι'dan Dogu'ya Çevriliyor
Rusya'da öteden beri bizim gerçek düşmanιmιz,
Çarlιk'la Ortodoks Kllisesi idi. Ayasofya'nιn hilalini
indirip yerlne haçι koymak, bu kilisenin en büyük
emeli idi. Lenin, bu iki kurumu, yani iki büyük
düşmanιmιzι yιkmaya ahdetmiş ve yιkmιştι.
Yusuf Kemal Tengişenk
(TBMM Hükümeti Dιşişleri Bakanι)
«Ermenistan Olmaktansa, Bolşevik Olmak!»
Amerikan mandasι olma umutlarι, 1920 yιlι başlarιnda, ABD'nin isteksizliği iyice belli olunca son bulur. Gözler, bu kez, Kafkaslar'a dogru ilerleyen Bolşeviklere çevrilir. Bolşeviklerle, 1920 baharιnda, Dogu'da karadan baglantι kurabilme olasιlιğιnιn ortaya çιkmasι, Bolşevik destek ve yardιmιnιn araştιrma eğilimini guçlendirir.
Daha önceleri, Kafkaslar'da ingiltere ve İngiltere'nin uydusu Gürcistan ve Ermenistan hükümetleri, Turkiye ile Bolşevik Rusya arasma bir duvar çekmişti. Karadeniz'de ise, Müttefik Donanmasι tam egemendi. Rusya'daki iç savşι kimin kazanacağι belli değildi. Bolşeviklerin 1919 yιlιnda iç savaştaki başarιlan ve Kafkaslar'a dogru ilerlemeleri uzerine, durum degişmiş ve onlar bir kurtancι olarak görülmeye başlanmιştιr.
Doğu'daki bu yeni gelişmeler karşιsιnda, Amerikan mandasι yanlιlarιndan İngiliz hayranι Rauf Orbay dahi, bir tehdit niyetiyle bile olsa, Batι'ya karşι Bolşevik kozunu kullanmaya koyulur. Rauf Bey, 2 Mart 1920 günü İstanbul'da Amiral Bristol ile yaptιğι konuşmayι, Atatürk'e bir telgrafla anlatιr. Konuşmada Bristol, «ABD kamuoyunun onceleri Wilson ilkelerini desteklediğini, fakat sonradan Wilson'u bιraktιğιnι, bu ilkelere bel baglamaklιğιmιzιn yarar saglayamayacağιnι» soyler. Rauf Bey, şu karşιlιğι verir:
“- Amerika işe karιşmaz ve Avrupalιlar da bizi mahvetmekteki kararlarιndan dönmeyecek olurlarsa, dayanak noktasιnι ister istemez Doğu'da arayacagiz”*1
Kırk Katır mı, Kırk Satır mı?
Ermenistan olma tehdidi altmda, Doğu'nun antikomünist ileri gelenleri, bir «ehven-i şer” sayarak Bolşevik olmayι çoktan düşünürler. Dogu Anadolu, Amerikan mandasιnιn Ermenistan olma anlamιna geldiğini sezdiğinden, Amerikan mandasι tezini kötü karşιlamamştιr. Erzurum Kongresi, ezici bir çoğunlukla mandaya karşιt tutum takιnmιştιr. Mandacιlιk, Sιvas Kongresi'nde ancak Batι Anadolu'dan ve özellikle İstanbul'dan gelen delegelerle taraftar toplamιştιr.
Dogulu yazarlardan Süleyman Nazif, “Ermenistan olmak yerine, Bolşevik olmak” biçimindeki bu korkuyu, 26 Mayιs 1919'da toplanan Saltanat Şurasι'nda şu sözlerle anlatιr:
«Avrupa'nιn bir düşmanlιğι vardιr. Ve bu düşmanlιk çok eskidir. Gerçi Kιrιm Savaşι'nda, İngiltzre'nin, Fransa'nιn yardιmlarιnι gördük. Fakat Paris Antlaşmasι’nι yapanlar...
* Bir müslüman ajanιn verdiği rapora dayanarak, 14 şubat 1920'de Robeck, Curzon'a şöyle yazar: “Rauf Bey, bolşeviklerin milliyetçilere para yardιmι önerdiklerini, fakat milliyetçilerin ilkelerini satmayι istemediklerinden, yardιmι teşekkürle reddettiklerini söyledi”. Anadolu'da geziden dönen yüksek mevkideki başka bir · Türk ajan da 18 Mart 1920'de Londra'ya iletilen şu raporu verir: “Mustafa Kemal'in çevresi belirtti ki, Türkiye'ye kötü barιş koşullarι sunulursa, bağmιsιzlιgι yitirmektense bolşevik olmayι yeg tutacaklarιndan, bolşeviklere katllmayι isterler” (Bilal N. Şimşir, ingiliz Belgelerinde Atatürk, Cilt I, s. 375 ve 377).
Doğan Avcıoğlu
Milli kurtuluş tarihi
Tekin
Tekin Yayιnevi
Milli kurtuluş tarihi
1838’den-1995’e
Doğan Avcıoğlu
İkinci Kitap
Üçüncü Basιm
Tekin Yayınevi
Kapak:
Said Maden
Yaylacık Matbaası
İstanbul -1978
İkinci Kitap
Sovyet Devrimi Karşιsında
Turk Devrimi
