Pirtûkxaneya dîjîtal a kurdî (BNK)
Retour au resultats
Imprimer cette page

Kürt kahramanlık destanı Dımdım


Nivîskar : Ordîxanê Celîl
Weşan : Avesta Tarîx & Cîh : 2001, İstanbul
Pêşgotin : Ordîxanê Celîl Rûpel : 280
Wergêr : İbrahim Kale ISBN : 975-8637-04-5
Ziman : TirkîEbad : 130x195 mm
Hejmara FIKP : Liv. tr. Mijar : Wêje

Danasîn Naverok Pêşgotin Nasname PDF
Kürt kahramanlık destanı Dımdım


Kürt kahramanlık destanı Dımdım

"Altın Elli Han" destanının tarihsel içeriği

Xanê Çengzêrin (Altın Elli Han) destanının konusu, kaynağını, İran Kürdistanı'nın Urmiye Gölünün güney ve güney-batısında kalan bazı bölgelerinde meydana gelen (Tergever, Mergever, Bıradost, Uşnu) 1608-1610 Kürt ayaklanmasından almaktadır. Ayaklanmanın merkezi, Mergever bölgesinde yer alan Dımdım kalesiydi. Dımdım kalesi, Urmiye Gölünün yakınında ve gölün adını taşıyan Urmiye kentinin güney-doğusundaki Dımdım dağ sırasında yer alıyordu. Ayaklanma, 968-1043 (1560/61-1633/34) yılları arasında yaşamış 17. yüzyılın ünlü tarihçisi İskender Bek Turkman'ın "Tarih-i Alamaray-i Abbasi" adlı kroniğinde anlatılıyor. İskender Bek Turkman, şahın mabeyn başkatibiydi; ayrıca bir dizi siyasal olayın ve Şah Abbas I'in yaptığı çok sayıdaki sefer ...



Xanê çengzêrîn (Altın Elli Han) olarak da bilinen Dımdım destanı, 17. yüzyılda İran Kürdistanı'nda yaşanmış gerçek bir ayaklanmaya dayanmaktadır. Ayaklanmanın merkezi Mergever bölgesinde yer alan Dımdım kalesiydi. Uzun gezginlik yıllarından sonra Kürt Hanı, İran Şahına giderek hizmetlerine karşılık öküz derisi büyüklüğünde bir toprak parçası ister ve buraya çok sağlam bir kale inşa eder. Han güçlenir, egemenliğini ilan eder, Şahla arası açılır. İran Şahı Dımdım kalesinin üzerine ordular yollar, kale kuşatılır. Kürtler Emir Han'la birlikte 7 yıl bu kuşatmaya karşı koyar. Han, Türk padişahından ve Kürt aşiretlerinden yardım ister.

Kürt folkloruyla ilgili önemli çalışmalar yapmış olan Ordixanê Celil'in doktora tezi olarak hazırladığı Dımdım destanının farklı dönemlerde farklı yörelerden derlenmiş 6 varyantının orijinal metnini Türkçesiyle birlikte sunuyoruz.



Weqfa-Enstîtuya kurdî ya Parîsê © 2022
PIRTÛKXANE
Agahiyên bikêr
Agahiyên Hiqûqî
PROJE
Dîrok & agahî
Hevpar
LÎSTE
Mijar
Nivîskar
Weşan
Ziman
Kovar