La bibliothèque numérique kurde (BNK)
Retour au resultats
Imprimer cette page

Sînem


Auteur : Seîdê Îbo
Éditeur : Hayastan Date & Lieu : 1975, Êrêvan
Préface : Casimê Celîl Pages : 96
Traduction : ISBN :
Langue : KurdeFormat : 105x165 mm
Code FIKP : Liv. Ku. Br. 1721Thème : Poésie

Présentation
Table des Matières Introduction Identité PDF
Sînem

Sînem

Seh'îdê Îbo

Hayastan

...

Lê mirazê min din
H'uba teye K'urdistan
Ew li nava dilê min
Bûye agir û sindyan

H'eft xwezla min wê rojê
Aza bibî, K'urdistan
ç'e'lkî de'wê û dozê
Bivî serbest û xudan

...



SEH'ÎDÊ ÎBO


Seh'îdê Îbo 8-ê gulanê, sala 1924a li gundê Qarxûna Jorîn (niha Cirar'at) neh'ya Êçmîazînê ji dya xwe bûye. Ew mek't'eba gunde kurmancî, pașê jî ya ermenyada hîn bûye. Zar'otî û zilamya wî maleke p'ir'neferda buhurîye. Ewî hema wan çaxada k'ilam û ç'îr'okê cime'ta xweye dilșewat bihîstiye. Êvarê payizaye dirêj oda R'izgoê Îbo ahil û cahil berev dibûn, ji h'al û wextê dinê xeberdidan, distran, h'ikyat digotin. Evê yekêjî di hindava xweda t'erbetdarya wîye bi r'uhê folklora cime'tê gumreh' dikir.

Hê neh salê Seh'îd t'emam nebûbûn bavê wî mir û șuxulê t'erbetdarya șeș bira, sê xûșka k'ete stûyê H'uca dya wîye r'eh'metî. Pașwextyêda ew wa dinivîse: "Bavê min mir, mer'a mal û dewlet nehișt, lê bavê min t'emî da min: "Qedrê wet'en, dayka șîrin, nanê t'iberk hert'im bigre".

Ji neh Salya xweda destpêkirî Seh'îdê biç'ûk dibe berxvan. Hê wan salada ewî gelekî dixwend. "Hevana nanê minda xencî çend nanê sêlê, șelbikê qêtix, t'imê k'itêb, deevt'er û qelem jî hebûn." Awa dinivîse ew derheqa wan r'oja serhatya xweye "K'ara dîzka qêt'ix"-da.

Wan sala gundê wanda, lo hela t'emamya deșta Araratêda nexweșya t'aê p'ir' bû. Berxvanê biç'ûk ber ç'e'vê xwe didît k'a çiqas mezin û zar' r'ûyê wê nexweșya bet'erda xatrê xwe ji dinyê r'onik dixwestin. Ew bi xwe jî çend cara te'l nexweș dik'eve, dighîje h'alekî giran, lê bextr'a qenc dibe. Ev qewmandina p'êç'eke mezin ser dilê wî dihêlin û ew qirar dike bive doxtir. Berê ew têxnîkûma doxtiryêda tê qebûlkirinê, lê pașê dibe xwendk'arê înstîtûta doxtiryê. Hê salê xwendinêda ew bi xebata ulîva mijûl dibe û sê miqalê ulmî dide neșirkirinê. Yek ji wana hurmetnema Mînîstrya T'RSS sag'lemîxweykirinê distîne. Du k'utakirina înstîtûta doxtiryê Seh'îdê Îbo du sala neh'ya Sîîntakêda çawa doxtirê zar'a, dewsgirtye doxtirê sere û doxtirê sere dixebite. Van sala ew îdî tê naskirinê çawa doxtirekî dilovanî, zane.

Sala 1959-a ew diçe Moskvaê û aspîrantûra Akademya ulmê doxtiryê T'R'SS dereca nexweșyê zar'ada tê qebûlkirinê. Vira dinyake t'eze li ber wî tê vekirinê: dinya xebata ulm, dinya gr'uh'ê zar'ê sag'lem û nexweș.

Seh'îdê Îbo nava du salada dîsertasya xwe tîne sêrî û navê kandîdatê ulmê doxtiryê distîne. Pașê ew vedger'e Êrêvanê înstîtûta doxtiryêda xebata ulmyê-dersdaryê dike berê çawa asîstênt, dosent dixebite. Sala 1971-ê ew navê doktorê ulê doxtiryê û profesoryê distîne. Vê gavê ew serwêrê kafêdra înstîtûta Êrêvanêye doxtiyêye nexweșyê zar'aye t'omerî û bașqeye.

Seh'îdê Îbo xudanê 80 xebatê ulmîêye, nava wandahin du monografya û du k'it'êbê doxtiryê bi zimanê k'urdî ("Șîretê doxtir" û "Siva we xêr"). Meha sentyabrê sala 1974 li kongrêsa p'êșek'arê gurç'kê zar'a, ku Vașîngtonêda derbaz bibû profesor Seh'îdê Îbo hate bijartinê çawa endamê Asosasya p'êșek'arê nexweșyê gurç'ikaye ort'emiletyê. Bi serk'arya wî h'eta niha h'eft meriva navê kandîdata, lê yekî navê doktorê ulmê doxtiryê stendiyne.

Șuxulk'arya Seh'îdê îboye e'debyatê dû șer'ê Wet'enyêî mezinr'a destpê dibe. E'frandinê wîyê e'wlin sala 1948-a kovara "Sovêtakan grakanût'yûn û arvest" û "grakan t'êrt'"-êda hatine neșirkirinê. Dû wê yekêr'a eva 25 sale em navê wî k'it'êbê dersa, berevekê nivîsk'arê kurmanca, gazêta "R'ya t'eze"-da dibînin.Sala 1963-a k'it'êba wîye e'wlin "Qur'na min" neșir bû. K'it'êba "Dur'yan" da îzbatkirinê, wekî bi serî Sehîdê Îbo wek'îlekî lîtêratûra meye vekirî me'rîfet heye. Serhatyê ku vê k'it'êvêda neșir bûne ji e'mrê cime'ta meye berê û nihane. Ew bi zimanekî nazik hatine nivîsarê û bi serecem, û bedewetya xweva nava e'debiyeta k'urdad sovêtyêda cîkî layiq digrin.

K'it'êba Seh'îdê Îboye sisya ew poêma "Bîst salê dinê" bû. Bira ew çend dêtalê e'mrê meyî dewrana komunîzmê tîne ber ç'e'vê me. Em têne ser wê fikrê wekî xudanê poêmê gihîștye meremê xwe.

E'frandinê Seh'îdê Îbo t'ercme bûne bi zimanê ermenî, ûrisî, adirbêcanî û gurckî. Lê ewî t'ercmeî zimanê me kiriye ji e'frandiê H. T'ûmanyan, C. Mîxalkov, A. Îsahakyan û ê dinê.

Eva k'it'êba ya șiêr û pêmane. Wêda e'frandinê xudane neșir hebûyî ciwar bûne.

Casimê Celîl



MIRAZÊ MIN

Sê mirazê min hene
Yek bihaye ji ê din
Sert'ac h'uba wet'ene
Mîna șîrê dayka min

Ew h'ub xwelî, ez zîlek
Ew k'ilame, ez xeber
Ew pișt, baze, ez bîlek,
Ew șemse da min heder

Mirazê din e'dlayî
Ku r'ewșe bo dinyaê
Bi wê ezman t'im sayî
Avka lêba mervaye

Lê mirazê min din
H'uba teye K'urdistan
Ew li nava dilê min
Bûye agir û sindyan

H'eft xwezla min wê rojê
Aza bibî, K'urdistan
ç'e'lkî de'wê û dozê
Bivî serbest û xudan

Sê mirazê ser lêvê min
Bêy wan e'mrê min qete
Ew mal, h'al û qamê min
Mirazê min zîarete

1963




Fondation-Institut kurde de Paris © 2021
BIBLIOTHEQUE
Informations pratiques
Informations légales
PROJET
Historique
Partenaires
LISTE
Thèmes
Auteurs
Éditeurs
Langues
Revues