Bîr: Kovara Lêkolîn û Lêgerînê – n°5

Bîr: Kovara Lêgerîn û Lêkolînê – n°2 [Kurdî, Diyarbakır, 2005]

Bîr: Kovara Lêgerîn û Lêkolînê – n°7 [Kurdî, Diyarbakır, 2007]

Bîr: Kovara Lêgerîn û Lêkolînê – n°8 [Kurdî, Diyarbakιr, 2008]

Bîr: Kovara Lêkolîn û Lêgerînê – n°9 [Kurdî, Diyarbakιr, 2008]

Bîr: Kovara Lêkolîn û Lêgerînê – n°10 [Kurdî, Diyarbakιr, 2009]

Bîr: Kovara Lêkolîn û Lêgerînê – n°11 [Kurdî, Diyarbakιr, 2009]

Bîr: Kovara Lêkolîn û Lêgerînê – n°12 [Kurdî, Diyarbakιr, 2009]

Bîr: Kovara Lêkolîn û Lêgerînê – n°5

Mehmet Konuk,
Seîd Veroj

Bîr reklamcιlιk

Kürt Legal Hareketinin Tarihsel Gelişimi
Esas konumuza girmeden önce, bazı genel konulara değinmemin zorunluluğu var. Konumuz örgütlenmeyle ilgili olduğundan, öncelikle "örgüt nedir" sorusuyla işe başlamak gerekiyor. Biz de bu sorunun cevabını arayarak, başlamak istiyoruz.

Örgüt Nedir?
Örgütü, "belli bir amacı gerçekleştirmek için, insanların bilinçli ve kararlı olarak bir araya gelmeleri" şeklinde tanımlamak mümkündür. Elbette değişik tanımlamalar da yapılabilir.
.....

Naverok – İçindekiler

Ruşen Aslan
Kürt Legal Hareketinin Tarihsel Gelişimi / 8

İbrahim Guçlu
DDKO: Bingeha Pevajoya Yekemin Bihara Tevgera Bakure Kurdistane / 24

Nezir Şemmıkanli
Geçmiş Olmadan Gelecek Olmaz / 72

İsmail Beşikçi .
Hapisteki DDKO: Devrimci Doğu Kültür Ocakları / 99

Dr. M. Naci Kutlay
Devrimci Doğu Kültür Ocaklari Ve Öncesi  / 158 .

Ümit Fırat
Ümit Fırat ile DDKO Söyleşisi / 174

İhsan Aksoy
DDKO'Iar Öncesinden Günümüze Siyasetimiz / 187 ■Ali

Beyköylü
Koma Azadîxwazen Kurdistan: "Hodrî Meydan!" / 197

Hikmet Bozçalı
DDKO'lu Siyasi Serüvenim / 205

Av. Cemşit Bilek
12 Mart 1971 Askeri Drabesi, Diğer Sivil Toplum Örgütleri Gibi DDKO'yu da Kapatırdı / 230

Mahmut Yeşil
DDKOya Farqîne / 244

Ahdurrahman Demir
Kurdistan'da DDKO'Iar / 248

Mehmûd Neşıte
DDKOya Silîvanî / 253

Yaşar Karadoğan
Kürd Demokratik Mücadelesinde Bir Kilometre Taşı: 1967 -1969 Doğu Mitingleri ve Kürd Uyanışı / 255

Mahfuz Acar
Muxataben Zagona Tekoşîna li Hemberî Terorâ Kî ne û Armanca We Çi ye? / 285

Ciwanroj Ceyhan
Mele Ebdulkerim Ceyhan / 293

Roşan Lezgîn
Şîîre Malmîsanijî: Herakleîtos / 297
Kovara Bîr
DDKO Dosyası İçin Hazırlanan Sorular / 303

PEŞGOTIN

Xendevanân hâja,
Ev dibe cara pencan ku kovara BÎR silave li we dike û her wiha, bi derfeten xwe yân mutewazî gelek kâfxweş e ku her tim di xizmeta netewa kurd de be.
Di ve hejmarâ de, me li ser “Ocaxen Şoreşgerî û Kulturî yen Rojhilate (Devrimci Doğu Kültür Ocakları: DDKO)” dosyayek amade kiriye. Li ser daxwaza kovara BÎRe gelek siyasetmedar û rewşenbîrân heja û kedkaren "Doza Kurd" ji bo ku we xwendevanen heja ji gelek aliyan ve, bi awayekî giştî, ji rewşa siyasî ya navbera salen 19601975 û bitaybet jî pevajoya siyasî û civakî ya pâşî û paşiya damezirandina DDKOyan û çalakiyen we şirove kirine ku em e jî di bîra netewa kurd de tomar bikin.
Li pey şkestina Tevgera Dersime, bi qasî 20-25 salan bedengiyek li ser civak û erdnîgariya Kurdistana Bakur venişt. Di sala 1958 de vegerîna Barzanî ji Sovyetan û lihevhatina kurd û ereban, çawan ku dewleten hawirdor en wekî Tirkiye, îran û Sûriye li ser dijberiya kurdan nezikî hev bûn, her wiha tesîreke girîng jî li ser pâşketina tevgera kurd li parçeyen din en Kurdistane çekir. Piştî ku peymanâ kurd û ereban neçû serî û Barzanî dest bi şere peşmergetiye kir, tesîra wî ya li ser parçeyen din en Kurdistane behtir belav bû. Di encame de li parçeyen din jî PDK tene avakirin. Di temuza sala 1965 de PDKT bi nepenî (illegal) teye damezirandin. Lâbelâ dînamîzma civaka kurd qîma xwe bes bi PDKT nayîne yan jî partî tene nikare we dinamizme birexîne. Ber bi dawiya salen 1960Î ve xebata xwendevanen kurd en li metropolan di asta fikrî de digîje rexistiniyeke cihe. DDKO, di encama serketina fıkra rexistineke cüda ji rexistinen tirk de, wek komeleyeke eşkera teye damezirandin. Damezirandina DDKO, di tekoşîna kurdan a rexistinî û eşkera de helqeyeke girîng e, lebele ne destpek û bingehîn e. Eğer em li destpâk û rabirduya tekoşîna legal û sivîl a netewa kurd bigerin, divâ peşiye em bere xwe bidin bi dehan rexistinen ku di destpeka salen 1900Î de hatine avakirin. Di ve çarçovâ de DDKO pâlekji pelen bingehîn a tekoşîna legal û siyasî ya Bakur bû.
Ew rewşa we heyama ku DDKO te de hatibûn avakirin, dive baş bete zanîn. Çunke bandora DDKOyan bi awayekî bingehîn û gelek jî bi xurtî li ser reveçûna siyasî ya bakure Kurdistane çebibû. Heke em baş bala xwe bidine, he jî bandora DDKOyan berbiçav e. Di van salen dawîn de ew hez û bizaven siyasî ku ji nav DDKOyan derçûbûn û hespe xwe ajotibûn meydana siyasî ya kurd, bi heyecaneke lawaz be jî, niha dubare xwe komî ser hev dikin.
Ji bo ku rayagiştî ya kurd û bitaybet jî siyasiyen ciwan, her wiha berendamen ciwan en aktoriya siyaseta kurd, bi ve plandûva dîrokî baş tebigihen, bîra wan a siyasî dewlemendtir û qewîtir bibe, amadekiı ina ve dosyaye wek pewîstiyeke xwe bi me da hîskirin.
Her wiha ne tiştekî rast e ku netweyek qîma xwe bes bi rexistinek û partiyeke siyasî bîne. Ji ve çende, pirrbûna partî û komel û komikan ji bo peşveçûna çanda demokrasiye, ji bo pirdengî û pirrengiya civate, ji bo temsîliyeta meylen cihe yân civakî, bivâ-nevâ pâwîst e. Lâbelâ ev komân siyasî jî divâ xwe ji awir û nexweşiyân fikrî yân demode xilas bikin. Divâ baş bâte dîtin ku bi hişmendiya kevn pirsân îro çareser nabin; ev kom û komik dive wî kirasâ nostaljik ji xwe bikin û bi vîzyoneke netewî û bi awayekî samimî xwe birâxistin bikin. .
Di roja îro de behtir ji her deme pevvîstiya kürden Bakur bi vîzyoneke netewî heye. Kıjan koma siyasî xwe ji we vîrusa meleziye paqij bike, bi rengekî netevvî hespe xwe li meydana siyasete bibezîne, ew de netevva kurd li dû xwe bimeşîne.
Kadro û hezen siyasî yen bakure Kurdistane dive edî ji we fehma ku ziman û kultura kurdî di nav çanda serdest de wek hemayek an jî wek çeşneke folklorik dibîne xwe xilas bikin û netewa kurd wek neteweyeke derîn a xwediye vî erdî bibinin. Tene dîtin? Helbet na! Dive ji her aliyan ve wek 'kurdek'jiyana xwe saz bikin. Çunke heta ku take kesek jiyana xwe wek kurdek saz neke, ne mümkün e ku wek kurdek li derdora xwe û li cîhane temaşe bike; ne mümkün e ku bi avvayekî tekuz li ser hesabe netewa kurd siyasete bimeşîne; jiyana ku li ser zemîneke bîyanî saz bûye xewnen biyanî dibîne! Bi ve jiyana dualîst ku hem ew û hem jî netewa kurd pe tene xapandin; pere derdor jî û bûyer jî şaşo-maşo tene dîtin! Her wiha, tegehen pirrçandîtî û pirrzimaniye ku niha li vî welatî wek fıtwaya asîmilasyone tene karanîn, tu pewendiya wan jî bi vîzyoneke netewî re nîn e. Her wiha, "Tirkiyecîtî" jî li ser bejna siyaseta kurd kiresekî heram e, ku deriye biyanîbûne (tirkbûn) heta bi ser pişte li kürden bakure Kurdistane vedike.
Em hevîdar in ku hemû takekes û kom û komel û partiyen siyasî yen kurd edî li ser zemîneke netevvî û li ser daxwazen HEVPAR bi heyecaneke bilind heza xwe bigihînin hev û rola xwe ya dîrokî bilîzin. Li ser ve zemîne denge xwe bilindtir bikin. Ji her deme behtir îro, di serî de pewîstiya Bakur û Başûr, her wiha pewîstiya hemû Kurdistane bo bilindkirina denge kürden Bakur heye:
"Pewîstiya Bakur heye; lewre ruhe kurdayetiye, şuûra netevvî di bin erîşen dijvvar de ye, roj ji roje behtir dihele; civvan û zaroken kurd ku nave wan kurdî ye le tu pewendiya wan bi kurdbûne re nemaye. Her wiha, li Bakur valahiyeke siyasî ji hemû aliyan ve xwe dide hîskirin...
"Pewîstiya Başûr heye; lewre meseleya Kerkûke û bajaren din en başûre Kurdistane bi tevayî aloziya xwe di rojeve de ye. Çarenûsa Kerkûke rasterast bi çarenûsa Kurdistane ve bi awayekî jiyanî hatiye giredan. Ji aliye din ve, ji hezen dagirker, a ku zedetir di eleniya kurdan de bi meseleya Kerkûke dilîze, Devvleta Tirkiye ye. Her çendî di vî warî de dest û zimane we gelek kin bûbe jî le dîsan, bi ser meseleya PKKe re dixwaze pe bilîze: Niha wek taktîkeke zore li îdareya kurd a Başûr dike, ku ew jî zore li ser PKK bikin û di encame de hezen PKK û Iqtîdara kurd a Başûr bikevin qirika hev; bi vî awayî konsantirasyona kurdan a li ser meseleya Kerkûke tek biçe. Ji aliye din ve, di hevvldaneke Tirkiye ya bi ser başûre Kurdistane de kürden Bakur jî beteref bimînin...
Digel her awaye müşküle û astengiyan, dîsan jî em ji dil bavver in ku peşî li netevva kurd vekirî ye. Gav bi gav de netevva kurd bigihe hemû mafen xwe yen rewa ku ji dest hatine stendin.
Beriya ku em davvî bi gotina xwe bînin dive derbare ve dosyaye de bala we bikşînin ser çend xalan: A peşiye ev e, vveneyen di ve dosyaye de ji aliye me ve hatine bicîkirin; ya din jî, ji ber zedebûna qewareya kovare dosyaya DDKO bû du beş, nivîsen mayî de di hejmara 6. de bene vveşandin.
Bi we heviya dilxweş ku em e di hejmareke din a BIRe de dîsan ligel hev bin, niha bimînin di xweşiye de.

Bîr

Kürt Legal Hareketinin Tarihsel Gelişimi

Ruşen Aslan

Esas konumuza girmeden önce, bazı genel konulara değinmemin zorunluluğu var. Konumuz örgütlenmeyle ilgili olduğundan, öncelikle "örgüt nedir" sorusuyla işe başlamak gerekiyor. Biz de bu sorunun cevabını arayarak, başlamak istiyoruz.

Örgüt Nedir?

Örgütü, "belli bir amacı gerçekleştirmek için, insanların bilinçli ve kararlı olarak bir araya gelmeleri" şeklinde tanımlamak mümkündür. Elbette değişik tanımlamalar da yapılabilir.

Örgütlenme Hak ve Özgürlüğü

Konumuzu ilgilendiren bir husus da, örgütlenme hak ve özgürlüğüdür. Siyasal örgüt, yönetime düzen içi veya dışı yollarla katılmanın aracıdır. Hele konumuz "Kürt legal partisi" olunca; insanın akima ister istemez illegal Kürt örgütlenmeleri yahut partileri de geliyor. Bunun yanısıra gizli, açık, meşru olmayan örgütlenme gibi açıklanmaya muhtaç birçok kavram önümüzde duruyor. Bunların tümü, örgütlenme hak ve özgürlüğüyle sıkı sıkıya bağlı olgulardır. Onun için kιsa da olsa örgütlenme hak ve özgürlüğü üzerinde durmak gerekir.
.....

Mehmet Konuk

Bîr: Kovara Lêgerîn û Lêkolînê – n°5

Bîr reklamcιlιk

Bir reklamcιlιk – yayιncιlιk
Bîr: Kovara Lêgerîn û Lêkolînê – n°5
Araştırma - İnceleme Dergisi
Hejmar - Sayı: 5, Havîn-Payiz 2006
Mehmet Konuk

Ji Sê Mehan Carekê Tête Weşandin
Üç Ayda Bir Yayımlanır
20ê îlona 2006

Bûha: 10 TL

Bîr Reklamcılık -Yayıncılık
Sahibi ve Sorumlu Yazıişleri Müdürü:
Mehmet Konuk

Redaktor:
Roşan Lezgîn
Seîd Veroj

Tîprêzî-Mîzampaj: Bîr

e-mail: kovarabir@yahoo.com
kovarabir@hotmail.com

Şertên abonetîyê
Bo nêva welat salek 30 YTL
Bo derveyê welat salek 80 $

Çapxane / Matbaa:
Barιş matbaa Mücellit
Davutpaşa cad. Güven Sanayi Sitesi
C. Blok No: 274, 275, 276
İst. / Topkapı
Tel: (0212) 6748528-29

Ciyê Rêvebirinê / Yönetim Yeri:
İnönü caddesi, Magül İş Merkezi, No: 49
Dağkapı / Diyarbakır
Tel: (0412) 2287828

Berpirsyariya her tıivîse ye nivîskar bi xwe ye.
Mesuliyetiya her niişteyî e nuştoxî bi xo ya.